Podgryzione korzenie, nagle więdnące sadzonki i płytkie korytarze w ziemi to typowe sygnały obecności turkucia podjadka. Najlepiej działa połączenie metod: przy małej liczebności pułapki, a przy większej inwazji nicienie entomopatogeniczne oraz działania mechaniczne. Najważniejsza jest regularność, szczególnie w maju i czerwcu, gdy turkucie zakładają gniazda.
Jak rozpoznać obecność turkucia podjadka?
Turkuć podjadek (Gryllotalpa gryllotalpa) większość życia spędza pod ziemią. Preferuje gleby wilgotne, próchniczne i bogate w materię organiczną, dlatego często pojawia się w warzywnikach, szklarniach, przy kompostownikach oraz na stanowiskach nawożonych obornikiem.
Owad ma brunatne ciało i osiąga zwykle kilka centymetrów długości. Najłatwiej rozpoznać go po dużych, przednich odnóżach przypominających łopatki. Służą mu do kopania korytarzy i podcinania korzeni. O obecności szkodnika mogą świadczyć:
- płytkie, podłużne korytarze oraz lekko wzniesiona ziemia,
- zapadnięte fragmenty gleby w pobliżu gniazda,
- nagłe więdnięcie roślin mimo prawidłowego podlewania,
- podgryzione korzenie, bulwy, kłącza i osłabione młode sadzonki.
Największe szkody powstają wiosną i latem. W maju oraz czerwcu dorosłe osobniki odbywają gody i zakładają podziemne gniazda. Samica może złożyć w nim około 300 jaj, dlatego szybkie rozpoznanie gniazda ma duże znaczenie. Komora lęgowa często znajduje się przy krawężniku, podmurówce szklarni albo w miejscu dobrze nagrzewanym przez słońce.
Jak zwalczać turkucie bez chemii?
Nicienie entomopatogeniczne
Przy większej liczebności szkodnika warto rozważyć nicienie entomopatogeniczne. W preparatach przeznaczonych do tego celu występują między innymi nicienie z rodzaju Steinernema. Wnikają one do ciała owada, uwalniają bakterie symbiotyczne i prowadzą do jego śmierci. Działają w glebie, więc mogą docierać także do larw znajdujących się w pobliżu gniazda.
Przykładem preparatu mikrobiologicznego jest Turkuć Stoper zawierający Steinernema carpocapsae. Według informacji producenta opakowanie zawierające 25 mln nicieni wystarcza na około 25 m². Preparat stosuje się po rozpuszczeniu w wodzie i podlaniu gleby. Nicienie nie są środkiem chemicznym, a ich użycie nie powinno zagrażać ludziom, roślinom ani zwierzętom domowym, jeśli preparat stosuje się zgodnie z etykietą.
Temperatura i wilgotność podłoża decydują o powodzeniu zabiegu. Gleba powinna być wilgotna, ale nie zalana. Nicieni nie należy aplikować do zbyt zimnej ziemi. W praktyce trzeba kierować się temperaturą wskazaną na etykiecie konkretnego preparatu, ponieważ wymagania mogą się różnić. Po zabiegu podłoże powinno pozostać wilgotne przez kilka kolejnych dni.
Gorczyca i rośliny odstraszające
Domową metodą o działaniu odstraszającym jest roztwór ze zmielonych nasion gorczycy. Nie ma on tak dobrze potwierdzonej skuteczności jak preparaty biologiczne, dlatego należy traktować go jako wsparcie, a nie jedyny sposób przy dużej inwazji.
Do przygotowania roztworu można użyć 5 łyżek zmielonych nasion gorczycy i 5 litrów letniej wody. Mieszankę wlewa się powoli do rozpoznanych nor. Zabieg zwykle wymaga powtarzania, ponieważ jego działanie jest przede wszystkim odstraszające. Należy obserwować rośliny i nie zalewać całych grządek, aby nie wypłukać składników z gleby ani nie uszkodzić korzeni.
Podobną funkcję mogą pełnić intensywnie pachnące rośliny, między innymi mięta, szałwia, macierzanka, kocimiętka czy korona cesarska. Ich działanie nie daje jednak gwarancji usunięcia turkuci, szczególnie gdy w ogrodzie znajduje się gniazdo.
Jak zrobić pułapkę na turkucia podjadka?
Pułapki mechaniczne są najbezpieczniejszym rozwiązaniem przy małej liczebności szkodnika. Nie wpływają na glebę i pozwalają usuwać turkucie punktowo. Najlepiej ustawiać je przy świeżych korytarzach, a nie przypadkowo w odległych częściach ogrodu.
Pułapkę ze słoika lub innego głębokiego naczynia przygotujesz w kilku krokach:
- Wykop dołek w miejscu, gdzie widać świeże korytarze.
- Wstaw słoik o gładkich ściankach i średnicy co najmniej około 10 cm.
- Ustaw jego brzeg równo z powierzchnią ziemi albo minimalnie poniżej niej.
- Na dno włóż niewielką ilość świeżego obornika końskiego, kompostu lub wilgotnej ziemi.
- Przykryj miejsce deską albo kawałkiem materiału, pozostawiając dostęp do pułapki.
Obornik koński wabi turkucie zapachem i ciepłem. Słoik trzeba sprawdzać codziennie lub co dwa dni, ponieważ dorosłe osobniki mogą próbować wydostać się z pojemnika, a część z nich potrafi odlecieć. Sama pułapka nie rozwiąże problemu, jeśli pozostawisz ją bez kontroli.
Jesienią można wykorzystać większą pułapkę zimową. Wykop dół o wymiarach około 50 × 50 × 50 cm, wypełnij go świeżym obornikiem końskim, przykryj cienką warstwą ziemi i oznacz miejsce. Turkucie szukają jesienią ciepłego schronienia. Późną jesienią albo zimą, podczas odwilży, należy wykopać obornik i ręcznie usunąć znajdujące się w nim owady.
Zalewanie pojedynczych korytarzy wodą może wypłoszyć turkucia na powierzchnię, gdzie da się go odłowić. To metoda punktowa i wymagająca szybkiej reakcji. Dodawanie detergentu lub oleju może zaszkodzić roślinom i organizmom glebowym, dlatego nie należy stosować takich mieszanek na całych grządkach.
Którą metodę wybrać?
| Metoda | Skuteczność | Szybkość działania | Bezpieczeństwo dla środowiska |
|---|---|---|---|
| Pułapki mechaniczne | Dobra przy małej liczebności | Pojedyncze owady można odłowić od razu | Bardzo wysokie |
| Nicienie biologiczne | Dobra na larwy i osobniki przebywające w glebie | Efekty pojawiają się po kilku dniach | Wysokie przy stosowaniu zgodnie z etykietą |
| Środki chemiczne | Może być wysoka, zależnie od produktu i warunków | Zwykle szybka | Niższe, ponieważ mogą oddziaływać na organizmy pożyteczne |
Środki chemiczne nie powinny być pierwszym wyborem w przydomowym ogrodzie. Jeśli są dopuszczone do danego zastosowania, trzeba używać ich wyłącznie zgodnie z aktualną etykietą, dawką i okresem karencji. Przy ogrodzie ekologicznym lepiej połączyć pułapki, nicienie i działania agrotechniczne.
Plan działania zależny od skali problemu
Dobór metody zależy przede wszystkim od liczby śladów, wielkości upraw i tego, czy w ogrodzie znaleziono gniazdo:
- Mały problem – ustaw kilka pułapek przy świeżych korytarzach, sprawdzaj je regularnie i ręcznie usuwaj znalezione osobniki.
- Duża inwazja – połącz pułapki z nicieniami, szczególnie gdy uszkodzenia występują na wielu grządkach.
- Widoczne gniazdo – wykop komorę przed wylęgiem larw, zwykle w okresie maja i czerwca, albo zastosuj preparat biologiczny zgodnie z instrukcją.
- Wilgotna działka – ogranicz nadmierne podlewanie, popraw odpływ wody i kontroluj miejsca przy kompostowniku oraz pryzmach obornika.
- Profilaktyka jesienna – przekop wybrane fragmenty gleby i usuń zauważone gniazda, a kompostownik opróżnij przed zimą, jeśli wyraźnie przyciąga turkucie.
Przekopywanie samo w sobie rzadko wystarcza, bo turkucie szybko przemieszczają się pod ziemią. Ma sens jako uzupełnienie innych działań, zwłaszcza gdy można zlokalizować gniazdo albo przygotować jesienną pułapkę z obornikiem.
Ostrzeżenia i fakty o turkuciu
Turkuć podjadek nie jest jadowity i zwykle nie stanowi zagrożenia dla człowieka. Przy bezpośrednim chwyceniu może jednak ugryźć lub skaleczyć odnóżami. Podczas przekopywania gleby, wybierania obornika i ręcznego odławiania zawsze używaj rękawic ochronnych. Jeśli dojdzie do zranienia ziemnym narzędziem albo ugryzienia, oczyść i zdezynfekuj ranę. Przy głębokiej ranie lub nieaktualnym szczepieniu przeciw tężcowi skontaktuj się z lekarzem.
Nie każdy turkuć jest wyłącznie szkodnikiem. Żywi się również innymi organizmami glebowymi, w tym larwami owadów, a kopiąc korytarze, wpływa na napowietrzenie podłoża. Problem pojawia się wtedy, gdy jego liczebność prowadzi do wyraźnych strat w uprawach. W małym ogrodzie najlepiej zacząć od pułapek, a przy większej presji połączyć je z nicieniami i działaniami ograniczającymi rozmnażanie w maju i czerwcu.
Artykuł ma charakter informacyjny. Preparaty do biologicznej i chemicznej ochrony roślin stosuj wyłącznie zgodnie z aktualną etykietą oraz instrukcją producenta.
