Deszczówkę z dachu oczyszcza się etapami: najpierw zatrzymuje się liście i większe odpady, następnie piasek oraz osady, a w razie potrzeby także związki wpływające na zapach i barwę. Gdy woda ma trafić do instalacji wewnątrz domu, potrzebna jest również dezynfekcja, najczęściej lampą UV. Sam filtr mechaniczny nie usuwa mikroorganizmów.
Dlaczego deszczówka wymaga oczyszczania?
Woda spływająca z dachu nie jest sterylna. Po drodze zbiera liście, igły, piasek, pył atmosferyczny, owady i fragmenty roślin. Na powierzchni dachu mogą znajdować się także odchody ptaków, czyli źródło zanieczyszczeń biologicznych, takich jak bakterie, grzyby, wirusy i pierwotniaki.
Znaczenie ma również materiał zlewni. Dachówka ceramiczna zwykle wnosi do wody mniej substancji niż stara papa, powierzchnia pokryta nieznaną powłoką malarską czy elementy wykonane z miedzi lub ołowiu. Z dachu z papy mogą przedostawać się związki pochodzące z bitumicznego pokrycia, a metalowe rynny mogą zmieniać skład chemiczny wody. Z tego powodu nie należy kierować nieprzebadanej deszczówki z takiej powierzchni do podlewania warzyw ani traktować jej jako wody pitnej.
Nieoczyszczona woda powoduje zamulanie zbiornika, ogranicza przepływ w rurach i może uszkadzać pompy, zawory oraz systemy nawadniania. Zanieczyszczenia organiczne sprzyjają też rozwojowi mikroorganizmów podczas magazynowania.
Jak wygląda filtracja deszczówki z dachu?
Najbezpieczniej zastosować układ wielostopniowy. Każdy etap usuwa inną grupę zanieczyszczeń, dlatego pojedynczy filtr siatkowy nie zastąpi całego systemu:
- Filtracja wstępna na rynnie – załóż kosz, sito lub separator, który zatrzyma liście, gałązki, owady i większe odpady. W rozbudowanych instalacjach stosuje się także odprowadzenie pierwszego spływu. Początkowa porcja wody po rozpoczęciu opadów spłukuje z dachu najwięcej nagromadzonych zanieczyszczeń, więc można skierować ją poza zbiornik.
- Filtracja mechaniczna i sedymentacja – po wstępnym oczyszczaniu woda trafia do filtra siatkowego, osadnika albo filtra narurowego. Następnie wkład sznurkowy lub inny filtr sedymentacyjny zatrzymuje drobniejszy piasek i zawiesiny. Przykładowo w jednym z wielostopniowych układów stosuje się siatkę o dokładności 90 mikrometrów, a później wkład sznurkowy 25 mikrometrów.
- Filtracja przez węgiel aktywny – węgiel aktywny poprawia zapach i barwę wody oraz ogranicza część substancji organicznych i chemicznych wpływających na jej właściwości organoleptyczne. Nie należy jednak traktować go jako zamiennika dezynfekcji. Wkład węglowy wymaga regularnej wymiany, ponieważ zużyty może stracić skuteczność.
- Dezynfekcja UV – jeśli deszczówka ma zasilać spłuczkę, pralkę lub inne punkty poboru wewnątrz budynku, po filtracji mechanicznej stosuje się lampę UV. Promieniowanie ultrafioletowe uszkadza materiał genetyczny mikroorganizmów i uniemożliwia ich namnażanie, bez dodawania środków chemicznych. Lampa działa prawidłowo tylko przy odpowiedniej przejrzystości wody, dlatego filtr mechaniczny musi znajdować się przed nią.
Typowy układ obejmuje więc filtr na dopływie do zbiornika, zamknięty zbiornik magazynujący, pompę oraz filtry zamontowane przed punktami wykorzystania wody. Przy instalacji domowej trzeba także zachować fizyczne oddzielenie od wody wodociągowej i zlecić projekt oraz wykonanie osobie znającej wymagania techniczne i sanitarne.
Jaki system wybrać do konkretnego zastosowania?
Zakres uzdatniania zależy przede wszystkim od tego, gdzie woda będzie używana. Ogród wymaga mniej zaawansowanego układu niż instalacja wewnętrzna:
| Zastosowanie | Filtracja mechaniczna | Filtracja węglowa | Dezynfekcja UV |
|---|---|---|---|
| Podlewanie roślin ozdobnych i trawnika | Tak, co najmniej filtr wstępny i osadnik | Opcjonalnie | Zwykle nie, jeśli woda nie trafia do instalacji budynku |
| Pranie | Tak, dokładniejsza filtracja osadów | Zalecana dla ograniczenia zapachu i barwy | Wymagana jako dodatkowa ochrona mikrobiologiczna |
| Spłukiwanie toalety | Tak, aby chronić pompę i zawory | Zalecana | Wymagana przy podawaniu wody do instalacji wewnętrznej |
Do prostego podlewania wystarczy zwykle filtracja wstępna, osadnik i zabezpieczenie pompy przed większymi cząstkami. Jeśli system zasila toaletę lub pralkę, potrzebny jest bardziej rozbudowany układ, a woda powinna być dezynfekowana. Przykładem rozwiązania łączącego filtr mechaniczny, węgiel aktywny i UV jest zestaw typu Cintropur TRIO-UV. Na rynku są też układy trzyetapowe, takie jak Atlas Filtri Hydra Rainmaster, wykorzystujące filtr siatkowy, wkład sznurkowy i wkład węglowy. Nazwa urządzenia ma mniejsze znaczenie niż rzeczywista konfiguracja, wydajność i dostępność części serwisowych.
Jak bezpiecznie zbierać i przechowywać wodę?
Filtr nie naprawi problemu niewłaściwej zlewni ani zaniedbanego zbiornika. Przed uruchomieniem instalacji sprawdź następujące elementy:
- Materiał dachu i rynien, szczególnie obecność papy, miedzi, ołowiu oraz nieznanych powłok.
- Powierzchnię zlewni, ponieważ wpływa na ilość dopływającej wody i dobór wydajności filtrów.
- Przeznaczenie deszczówki, czyli podlewanie, pranie, spłukiwanie toalety albo kilka zastosowań jednocześnie.
- Dostęp do zasilania i miejsce na serwis lampy UV, jeśli woda ma być używana wewnątrz budynku.
- Możliwość odprowadzenia popłuczyn i pierwszego spływu poza zbiornik.
Zbiornik powinien być zamknięty, chroniony przed światłem i wykonany z materiału odpornego na warunki przechowywania wody. Ogranicza to dostęp owadów oraz rozwój glonów. Trzeba regularnie usuwać osad z dna, kontrolować przelewy i czyścić elementy filtracji wstępnej. Wkłady sznurkowe wymienia się po ich zabrudzeniu lub spadku przepływu, a wkłady węglowe zgodnie z zaleceniami producenta i rzeczywistym zużyciem wody. Filtr samoczyszczący także wymaga kontroli, nawet jeśli zanieczyszczenia są automatycznie odprowadzane.
Przy instalacji zasilającej budynek nie wystarczy ocena, że woda jest klarowna. Mikroorganizmy i część zanieczyszczeń chemicznych pozostają niewidoczne. W razie wątpliwości należy wykonać badanie wody i skonsultować projekt z instalatorem lub technologiem uzdatniania.
Do celów technicznych deszczówka może być użyteczna, ale nie należy jej pić ani wykorzystywać do gotowania bez specjalistycznego procesu uzdatniania, kontroli parametrów i potwierdzenia jakości badaniem. Dla ogrodu wystarczy zwykle filtracja mechaniczna, natomiast zastosowanie wewnątrz domu wymaga także dezynfekcji i prawidłowo wykonanej, odseparowanej instalacji.
Artykuł ma charakter informacyjny. Wykonanie instalacji deszczowej zasilającej budynek powinno uwzględniać obowiązujące wymagania techniczne i sanitarne oraz zostać powierzone wykwalifikowanemu wykonawcy.
