Ogród przygotowany na zimę dla zwierząt nie powinien być idealnie wysprzątany. Największą pomocą jest pozostawienie liści, suchych łodyg i gałęzi, stworzenie zacisznych schronień oraz rozsądne dokarmianie ptaków podczas mrozu i śniegu.
Naturalny ogród jako zimowe schronienie
Zimą ogród staje się miejscem odpoczynku i przetrwania dla wielu dzikich gatunków. Jeże, owady, płazy i drobne ssaki szukają osłony przed chłodem, wiatrem oraz wilgocią. Ograniczenie jesiennych porządków pomaga zachować tę przestrzeń, a wiosną sprzyja także bioróżnorodności i naturalnemu ograniczaniu liczby szkodników.
Dobry gospodarz ogrodu nie zawsze robi więcej. Czasem wystarczy zrezygnować z grabienia każdej liściastej rabaty, wycinania wszystkich suchych łodyg i przekopywania zakamarków. Taki naturalny nieład może stać się hibernakulum, czyli miejscem zimowego spoczynku zwierząt.
Jak stworzyć schronienia dla jeży, owadów i płazów?
Najprostsze schronienia można przygotować z materiałów, które już znajdują się w ogrodzie. W zacisznym miejscu ułóż stertę suchych liści, gałęzi i kawałków kory. Nie umieszczaj jej w zagłębieniu, w którym gromadzi się woda, ani tuż przy ruchliwej ścieżce. Taka kryjówka może służyć jeżom, bezkręgowcom i małym ssakom.
Liście z trawnika oraz ścieżek możesz zgrabić, ale zamiast wywozić je wszystkie, przenieś część pod żywopłot albo na obrzeże ogrodu. Kępy traw, suche kwiatostany i martwe łodygi zapewniają osłonę, a ich wnętrza mogą stać się miejscem zimowania owadów. Zawarte w nasionach resztki pokarmu są także dostępne dla ptaków.
Przygotowując ogród, zostaw lub ułóż w osłoniętym miejscu:
- stertę liści przy żywopłocie albo w spokojnym kącie ogrodu,
- wiązki gałęzi na obrzeżach rabat lub w dużych donicach,
- suche łodygi i kwiatostany aż do wiosennych porządków,
- odwrócone doniczki w suchym miejscu przy ścianie, werandzie albo szopie.
Kompostownik również może być ważnym schronieniem. Jeże i królowe trzmieli wybierają takie miejsca do zimowania, dlatego od października do kwietnia nie przekopuj ani nie opróżniaj kompostu. Otwarty kompostownik można osłonić materiałem, który ograniczy wilgoć, ale nie zamknie całkowicie dostępu zwierzętom. W przypadku pojemnika z pokrywą zadbaj o to, by zwierzęta mogły wejść do środka i bezpiecznie wyjść.
Jeśli korzystasz z gotowego domku dla jeża, ustaw go w spokojnym, zacienionym miejscu, z dala od intensywnego ruchu i domowych zwierząt. Nie zaglądaj do środka bez potrzeby. Płazy potrzebują podobnie zacisznych zakamarków, najlepiej położonych w pobliżu oczka wodnego, ale zabezpieczonych przed zalaniem.
Hotel dla owadów nie musi być jedyną pomocą dla zapylaczy. Suche łodygi, szczeliny między kawałkami drewna oraz pozostawione doniczki tworzą chłodne i suche kryjówki. Nie przenoś pochopnie owadów znalezionych jesienią w domu do ogrzewanego pomieszczenia. Ciepło może przerwać ich zimowy spoczynek. Jeśli to możliwe, przenieś je delikatnie do chłodnej, nieogrzewanej szopy lub garażu, skąd wiosną będą mogły wydostać się na zewnątrz.
Jak mądrze dokarmiać ptaki?
Ptaki nie hibernują, dlatego podczas długotrwałego mrozu i zalegania śniegu potrzebują więcej energii. Karmnik najlepiej uruchomić wtedy, gdy naturalny pokarm staje się trudno dostępny. Gdy zaczniesz dokarmianie, rób to regularnie, bo ptaki mogą przyzwyczaić się do stałego źródła pożywienia.
W karmniku sprawdzą się przede wszystkim:
- mieszanki ziaren dopasowane do gatunków odwiedzających ogród,
- niesolone orzechy, podawane w małych kawałkach,
- niesolona słonina dla ptaków, które korzystają z tłustego pokarmu,
- świeża woda w płytkim poidełku, wymieniana przed zamarznięciem.
Nie podawaj ptakom chleba, resztek obiadu ani solonych produktów. Takie jedzenie może im szkodzić, a pozostawione w karmniku szybko pleśnieje. Karmnik ustaw w miejscu, w którym ptaki mają dobrą widoczność i mogą szybko odlecieć przed drapieżnikiem. Regularnie usuwaj łuski, odchody i wilgotne resztki pokarmu, a sam karmnik czyść, aby ograniczyć ryzyko przenoszenia chorób.
Jak zabezpieczyć oczko wodne?
Przed nadejściem mrozu usuń z oczka nadmiar gnijących liści i innych zanieczyszczeń. Rozkładające się rośliny mogą pogarszać jakość wody, a pod szczelną taflą lodu gromadzą się gazy, które są niebezpieczne dla płazów i ryb.
Nie dopuść do całkowitego zamarznięcia powierzchni. Możesz wykorzystać pływak przeciwzamarzaniowy, kawałek styropianu albo kilka piłek, które ograniczą powstanie jednolitej warstwy lodu. Nie rozbijaj lodu gwałtownie, ponieważ silne uderzenia mogą stresować lub ranić zwierzęta znajdujące się w wodzie. Jeśli oczko ma pompę lub filtr, zabezpiecz je zgodnie z przeznaczeniem urządzenia, a przed zimą usuń wodę z elementów, które mogą zostać uszkodzone przez mróz.
Co zrobić przed nadejściem mrozów?
Najważniejsze czynności możesz potraktować jako krótką listę zadań do wykonania w spokojnym tempie:
- Wywieś karmnik dopiero podczas silnych mrozów i zalegania śniegu.
- Zostaw część liści, suchych łodyg i kwiatostanów w zacisznych miejscach.
- Ułóż schronienie z gałęzi dla jeży, owadów i małych zwierząt.
- Nie przekopuj ani nie opróżniaj kompostownika od października do kwietnia.
- Usuń zanieczyszczenia z oczka wodnego i zabezpiecz je przed całkowitym zamarznięciem.
Estetyka ogrodu może zimą zejść na dalszy plan. Kilka stert liści, suchych roślin i gałęzi zapewnia zwierzętom więcej pożytku niż całkowicie wygrabione rabaty. Taka przestrzeń odwdzięczy się wiosną większą liczbą zapylaczy, ptaków i naturalnych sprzymierzeńców ogrodnika.
