Młode drzewka owocowe zabezpieczaj dopiero po pierwszych przymrozkach, gdy wyraźnie się ochłodzi i rośliny wejdą w stan spoczynku. Zwykle przypada to na drugą połowę listopada lub grudzień. Zbyt wczesne okrywanie może opóźnić hartowanie, sprzyjać zawilgoceniu i zwiększyć ryzyko chorób.
Dlaczego termin zabezpieczania ma znaczenie?
Drzewka posadzone jesienią mają jeszcze słabo rozwinięty system korzeniowy, a ich kora i miejsce szczepienia są szczególnie podatne na mróz. Zimą zagrażają im także gryzonie, zające i sarny. Ochrona powinna więc obejmować zarówno podstawę pnia, jak i jego część nadziemną.
Nie zakładaj osłon przy utrzymującej się ciepłej pogodzie. Roślina potrzebuje czasu na naturalne hartowanie, czyli stopniowe przystosowanie do spadków temperatury. Poczekaj na pierwsze przymrozki i prognozę dłuższego ochłodzenia. W łagodnej jesieni zabezpieczenia mogą być potrzebne dopiero w grudniu.
Jak usypać kopczyk przy drzewku?
Kopczyk to podstawowa ochrona młodego drzewka. Osłania słabo rozwinięte korzenie oraz miejsce szczepienia, które nie powinno przemarznąć ani pozostawać odsłonięte.
Usyp wokół pnia kopczyk z ziemi lub kompostu o wysokości około 30 cm. Materiał powinien luźno przykrywać podstawę drzewka, bez ugniatania pnia. Ziemia jest bezpieczniejsza niż słoma czy trociny, ponieważ nie tworzy tak łatwo kryjówki dla gryzoni.
Jeżeli używasz słomy jako dodatkowej osłony, nie układaj jej bezpośrednio przy ziemi i regularnie kontroluj, czy nie pojawiły się w niej myszy. Wiosną kopczyk rozgarnij, gdy minie ryzyko silnych mrozów i ziemia zacznie rozmarzać.
Jak zabezpieczyć pień przed mrozem i zwierzętami?
Bielenie i osłonki mechaniczne pełnią różne funkcje. Bielenie chroni korę przed nagrzewaniem i pękaniem, natomiast osłonka zabezpiecza pień przed obgryzaniem przez gryzonie, zające lub sarny.
Osłonki przeciw gryzoniom i zwierzętom
Na pień załóż plastikową, perforowaną osłonkę sadowniczą, siatkę albo rurkę ochronną. Powinna sięgać mniej więcej 60–100 cm nad ziemię, zależnie od wysokości drzewka i przewidywanego zagrożenia. Osłona nie może wrzynać się w korę ani blokować swobodnego przepływu powietrza.
W ogrodzie położonym blisko lasu warto zabezpieczyć także ogrodzenie i sprawdzić, czy zwierzęta nie mogą wejść przez uszkodzone fragmenty. Jesienią dobrze jest skosić trawę. Nie stosuj przy pniu luźnej słomy ani trocin, jeśli w pobliżu występują gryzonie, ponieważ takie materiały mogą zapewnić im schronienie.
Bielenie pni wapnem
Białe wapno odbija promienie słoneczne, dzięki czemu kora mniej nagrzewa się w dzień. Ogranicza to różnicę między temperaturą dzienną i nocną, a tym samym ryzyko pękania kory. Zabieg wykonaj zwykle w grudniu lub na początku stycznia. Jeżeli deszcz zmyje warstwę wapna, bielenie powtórz.
Nie zastępuj bielenia ciasnym owinięciem folią. Folia zatrzymuje wilgoć i ogranicza wymianę powietrza, co może sprzyjać chorobom oraz uszkodzeniom kory. Do ochrony przed mrozem używaj białej zimowej agrowłókniny, najlepiej o gramaturze około 50 g/m². Owiń pień luźno i zamocuj materiał tak, aby nie porwał go wiatr.
U najbardziej wrażliwych drzewek, szczególnie rosnących w zastoisku mrozowym albo na otwartej, wietrznej działce, można osłonić także koronę. Dotyczy to zwłaszcza młodych brzoskwiń, moreli i nektaryn. Agrowłóknina powinna tworzyć luźny kaptur, a nie szczelny worek.
Które gatunki wymagają szczególnej uwagi?
Najwięcej uwagi poświęć młodym drzewkom posadzonym jesienią oraz gatunkom mniej odpornym na mróz:
- morele
- brzoskwinie
- nektarynki
- czereśnie
W ich przypadku sama ochrona podstawy pnia może nie wystarczyć. Przy silnym mrozie, zimnym wietrze lub położeniu ogrodu w zastoisku mrozowym osłoń również koronę. Zakres ochrony zawsze dopasuj do wieku drzewka, jego gatunku i prognozy pogody.
Kiedy zdjąć zabezpieczenia?
Nie zdejmuj osłon przy pierwszym wiosennym ociepleniu. Wczesne odsłonięcie może spowodować rozhartowanie, a następnie uszkodzenia podczas marcowych lub kwietniowych przymrozków. Zwykle prace wykonuje się od przełomu marca i kwietnia, ale ważniejsza od daty jest aktualna pogoda.
Postępuj w następującej kolejności:
- Najpierw zdejmij osłonę korony, gdy minie ryzyko silnych mrozów.
- Po kilku dniach lub tygodniu usuń osłonę mechaniczną z pnia.
- Jeśli zapowiadane są jeszcze przymrozki, pozostaw zabezpieczenia w pobliżu, aby szybko je założyć.
- Na końcu rozgarnij kopczyk, gdy gleba rozmarznie, a temperatura ustabilizuje się.
Przed całkowitym odsłonięciem obejrzyj pąki, korę i miejsce szczepienia. Przyspieszanie prac nie jest wskazane, zwłaszcza w chłodnym ogrodzie lub na wschodzie kraju.
Lista kontrolna przed zimą
Przed nadejściem dłuższego ochłodzenia sprawdź, czy wykonano najważniejsze czynności:
- Skontroluj ogrodzenie i usuń miejsca, przez które mogą wejść sarny lub zające.
- Usyp kopczyk z ziemi lub kompostu do wysokości około 30 cm.
- Pobiel pień wapnem i ponów zabieg, jeśli deszcz zmyje warstwę ochronną.
- Załóż luźną osłonkę mechaniczną przeciw gryzoniom i większym zwierzętom.
- W razie potrzeby osłoń koronę białą agrowłókniną zimową.
Najbezpieczniejszy schemat to ochrona korzeni i miejsca szczepienia przez kopczyk, zabezpieczenie pnia przed zwierzętami, bielenie kory oraz dodatkowe okrycie korony tylko wtedy, gdy wymaga tego gatunek lub stanowisko. Termin zakładania i zdejmowania osłon zawsze koryguj według pogody.
